(انتشارات اول و آخر ( چاپ و فروش کتاب معماری

میدان انقلاب- کوچه جنتی(مترو)- بن بست فرسار-پلاک 3 -واحد 1 -66127266-66127083

رونمایی از کتاب میراث معماری مدرن ایران

کتاب «میراث معماری مدرن ایران» تألیف اسکندر مختاری طالقانی ـ کارشناس حوزه‌ی میراث فرهنگی ـ با حضور سیدمحمد بهشتی، شهریار عدل، محمدحسن طالبیان و جمعی از کارشناسان حوزه‌ی میراث فرهنگی و معماری در خانه‌ی هنرمندان ایران رونمایی شد.این کتاب در انتشارات اول و آخر موجود است.

 



اسکندر مختاری با اشاره‌ای کوتاه به انگیزه‌های تألیف کتاب «میراث معماری مدرن ایران» گفت: سال 1367، سازمان میراث فرهنگی تصمیم به جدایی ساوه از تهران گرفت و به کارشناسان این شهرستان اعلام شد که باید به تهران برگردند. من هم از جمله‌ی آن کارشناسان بودم. با برگشت به تهران، به فکر جمع کردن تألیفات خود افتادم. وی اظهار کرد: وقتی به این فکر بودم، جلیل گلشن نامه‌ای را درباره‌ی میدان حسن‌آباد تهران به من ارجاع داد. برای نخستین‌بار برای دیدن این میدان به آنجا رفتم و متوجه شدم، این میدان اثری هنری و قابل توجه است. در آن زمان، ضابطه‌ای را تهیه کردم و با کمک شهرداری منطقه‌ی 11، این میدان را سامان‌دهی کردیم.

او ادامه داد: در آن زمان، بیشترین توجه من روی معماری دوره‌ی صدر اسلام بود و بعد از آن، به انتهای دوره‌ی معماری بیشتر توجه کردم؛ ولی هنوز آن فضا را درک نمی‌کردم تا این‌که زمانی به توصیه مرحوم آیت‌الله‌زاده شیرازی در حال کار روی جلوخوان شمس‌العماره بودم که عکس‌هایی از بدنه‌ی عودلاجان و ناصرخسرو گرفتم. در این عکس‌ها، چهره‌ی جدیدی از بافت تاریخی تهران برای من آشکار شد. این بافت به رنگ سرنجی و سبز بود. پس متوجه شدم، تاریخ تهران با تاریخ شهرهای دیگر متفاوت است. این مفهوم به دوره‌ی تحول ما از سنت‌های معماری تا دوره‌ی مدرن برمی‌گردد.

مختاری با اشاره به کارهایی که در بخش‌های مختلف سازمان میراث فرهنگی و پس از مدتی، در ارگ تاریخی بم داشت، بیان کرد: آنچه در این کتاب است، بخشی از تجربه و اطلاعات من است و بخش دیگر آن، در طول سال‌ها کار، پیش من امانت مانده است. فکر می‌کنم هنوز آن‌قدر امانت پیش خود دارم که کتابی دیگر به جامعه‌ی میراث فرهنگی و معماری بدهکار باشم. معتقدم باید اطلاعاتم را به دیگران نشر دهم و امیدواریم آن کتاب نیز درباره‌ی تهران باشد.

این استاد دانشگاه گفت: از وقتی تحقیقات جدی خود را در این زمینه آغاز کردم، متوجه شدم عده‌ای روی این موضوع کم و بیش کار کرده‌اند؛ ولی هنوز هیچ‌کدام از آن‌ها به نتیجه نرسیده بود، پس تصمیم گرفتم کار را به پایان برسانم و جایگاهی درخور شأن آن به‌وجود آورم. مختاری ادامه داد: اگر زمانی به جایی برسیم که در برابر تخریب هر اثر به این قضیه فکر کنیم که اگر آن اثر تخریب شود، دیگر اثری مشابه آن نداریم، بهترین جایگاه برای میراث فرهنگی و معماری کشور خواهد بود. در آن زمان می‌توان از آن اثر دفاع کرد.

او با اشاره به حضورش در اجلاس میراث جهانی در سال 2003 میلادی و ثبت میدانی متعلق به رژیم صهیونیستی در فهرست میراث جهانی، اظهار کرد: با ثبت این اثر، به من خیلی برخورد؛ چراکه آن اثر مانند میدانی در تهران، اما با ساختمان‌هایی سامان‌یافته‌تر بود و با این وجود، در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. بنابراین فکر کردم، توسعه در حال نابودی همه‌ی ارزش‌هایی است که در ایران داریم. پس به این فکر کردم که اگر این ارزش‌ها را در یک گفتمان به مناظره بگذاریم و درباره‌ی آن‌ها بحث کنیم، بهتر است. او هدف از تألیف کتابش را حفظ میراث معماری مدرن به‌عنوان بخشی از تاریخ دانست و گفت: در این کتاب، با موضوع «میراث معماری مدرن» استدلال‌هایی مطرح و آن استدلال‌ها طبقه‌بندی می‌شود تا راه آینده را به همه نشان دهند. مختاری افزود: قول دادم اگر کتاب به چاپ دوم برسد، نقشه‌ها و عکس‌های آن را روی سی‌دی بگذارم تا برای همه قابل استفاده باشد.

رییس پیشین سازمان میراث فرهنگی کشور نیز در سخنانی گفت: اهمیت چاپ این کتاب و کتاب‌های مشابه آن که خوشبختانه در سال‌های اخیر، شاهد انتشار آن‌ها هستیم، بسیار زیاد است.

سیدمحمد بهشتی ادامه داد: در یک نگاه رایج در نزد معماران، به تأثیری اجمالی از معماری دوران اسلامی و معماری دوران مدرن تقریبا اکتفا کردیم. به همین دلیل، اکنون بدون هیچ تفسیر اجمالی بسیار راحت درباره‌ی آن‌ها اظهار نظر می‌کنیم. در حالی که گاهی با یک تفسیر اجمالی باید به یک کتاب نگاه کرد، به شرط آن‌که علاوه بر نگاه لانگ‌شات، نگاهی کلوزآپ نیز به این موضوع داشته باشیم.

وی بیان کرد: اکتفا به یک نگاه اجمالی در عمل، ما را به این باور می‌رساند که به نگاه عمیق نیاز نیست و این شبیه این قضیه است که گاهی فکر می‌کنیم، همه‌ی چینی‌ها شبیه هم هستند و تعجب می‌کنیم، چرا همدیگر را اشتباه نمی‌گیرند، آن‌ها نیز این‌گونه درباره‌ی ما ایرانی‌ها فکر می‌کردند. او اظهار کرد: این یک نوع گرفتاری است که نه‌تنها در حوزه‌ی معماری مدرن با آن مواجه هستیم، بلکه در حوزه‌ی معماری گذشته نیز با آن مواجهیم. وی با اشاره به وجود تفاوت‌هایی بین معماری دوره‌ی معاصر با معماری گذشته، گفت: دوران گذشته تا ابتدای تاریخ را به‌عنوان اثری تاریخی می‌شناسیم. به این معنا که دلالت تاریخی دارد. این قضیه مانند شاهدی است که درباره‌ی چیزی شهادت می‌دهد، اما در معماری معاصر، نگاه تاریخی نداریم. معماری معاصر، معماری‌ای است که مورد مصرف واقع می‌شود و شأن کارکردی آن اهمیت دارد. در واقع، عمر کوتاهی از آغاز تا پایان دارد و به نظر می‌رسد، یک معماری مصرفی است.

بهشتی افزود: ما پیش از دوران مدرن، بنا را برای عمری طولانی‌تر از خودمان می‌ساختیم، ولی اکنون بنا می‌سازیم برای عمری کمتر از دوره‌ی خودمان. این ابتلایی است که به معماری دوران معاصر مربوط می‌شود. شاید برای جامعه‌ی معماری، آثار معماری دوره‌ی معاصر به مثابه سند تاریخ معماری دوره‌ی جدید باشد.

وی تأکید کرد: آثار معماری و شهرسازی نه فقط سند تاریخ معماری ما، بلکه سند تاریخ ماست. بسیاری از گمشده‌های تاریخ از طریق استناد به این‌گونه اسناد است که می‌تواند از پشت مه بیرون آید. این شیوه‌ای است که باستان‌شناسی ما زیاد با آن آشنا نیست. اگر ما با نگاه باستان‌شناختی به آثار تاریخی نگاه کنیم، شاید هیچ سندی مانند آثار معماری که با شرایط احوال جامعه هم‌خوان بوده است، نتواند شهادت دهد. او ادامه داد: هنر تاریخ مدرن این است که باید دید، چه چیزی در اسناد تاریخی است که تا کنون به آن‌ها توجه نشده است. نگاه ما، نگاهی نبوده است که آثار گذشته شهادت تاریخی می‌دهند و باید آن‌ها را به مثابه سند حفظ کنیم، بلکه نگاه‌مان از این جهت است که کتابی مانند «میراث معماری مدرن ایران» با این مفهوم اهمیت پیدا می‌کند. هرچند کتاب‌های دیگری در این زمینه داریم، ولی کتاب تألیف اسکندر مختاری مفهوم بهتری دارد، چون در مدت 30 سال با این مفهوم کار کرده است.

بهشتی نقش انتشار این آثار را کمک به بیشتر شدن علاقه‌ی نسل جدید معماران به این حوزه ارزیابی کرد و گفت: کتاب کنونی می‌تواند نقطه‌ی عطفی در نگاه ما به آینده‌ی تاریخی کشور باشد.

او بیان کرد: فکر می‌کنم، اگر ما به این حرکت توجه جدی‌تری داشته باشیم، می‌توانیم به این قضیه فکر کنیم که فقط اسکندر مختاری نباید این کتاب را چاپ کند، حداقل کاری که می‌توان کرد، این است که سندهایی تولید کنیم که به استناد آن اسناد، معماری معاصر را ذخیره کنیم تا معلوم شود این معماری مانند مردم کشور چینی مشابه یکدیگر نیست و فقط نباید از دور به آن نگاه کرد، چون از دور نگاه کردن به موضوع یعنی دورافتادگی از آن. وی در پایان سخنانش اظهار کرد: پیشنهاد می‌کنم، در چاپ دوم این کتاب، قطع آن مانند چاپ اول نباشد. اسناد کتاب معماری در این قطع، زیاد خوانا نیست.

پرویز پیران ـ استاد رشته‌ی جامعه‌شناسی شهری ـ نیز در سخنانی، مروری گذرا بر شهر در اروپا و مدرنیته و مدرنیسم و تغییرات بعد از آن در شهر داشت. وی کتاب اسکندر مختاری را مانند نسیم در نمایشنامه‌ی «مکبث» دانست و گفت: این کتاب نسیم کم‌جانی است.

محمدرضا حائری ـ معمار و شهرساز ـ نیز در سخنانی بیان کرد: کمتر از انگشتان دو دست درباره‌ی میراث معماری مدرن ایران کتاب داریم. با این وجود، تعداد کمی از آثار را می‌شناسیم و هنوز تعداد زیادی از آن‌ها برای ما شناخته‌شده نیست. این عضو ایکوموس ایران ادامه داد: اگر سال 1357، این کتاب چاپ می‌شد، به یقین مسیری که در این مدت به آن رسیده‌ایم، بسیار زودتر نتیجه می‌داد. او گفت: یک معمار با دغدغه‌هایش در دهه‌ی 90 قصد دارد، صحبتی درباره‌ی آینده‌ی معماری ایران داشته باشد. کتاب تازه‌تألیف‌شده، مسائل بستر تاریخی و بستر اجتماعی را کاملا زمینه‌ساز معماری می‌داند و پوشش بیشتر در این کتاب روی تثبیت و گردآوری آثار بوده است. در کتاب‌های تدوین‌شده‌ی قبلی با این موضوع، ویژگی‌های آثار منتشرشده از جمله بررسی‌های مستقل و متمرکز تاریخ هنرشناسانه، کم‌توجهی به بررسی کیفیت‌های فضایی آثار، کم‌توجهی به چشم‌انداز و آینده‌ی معماری ایران و مستندات و سرعت تخریب آثار همیشه مورد توجه بوده‌اند.

حائری اظهار کرد: ایران امروز بین دو قطب گذشته و غرب قرار گرفته و کتاب اسکندر مختاری به‌عنوان کسی که خود 30 سال در گذشته‌ی ایران کار کرده است و موفق‌ترین سند برنامه‌ی حفاظتی ارگ بم را تدوین کرده، به ما هشدار می‌دهد که معماری مدرن در خطر است.

او با تأکید بر این‌که ایران امروز ارتباط ضعیفی با گذشته‌ی خود دارد، در حالی که ارتباط قوی و پرر‌نگی با غرب دارد، گفت: ما روی گذشته‌ی ایران کم کار کرده‌ایم، حتا در برخی مواقع پیش از شناخت، روی مکان‌ها و ‌آثار نام گذاشته‌ایم. وی تأکید کرد: آینده‌ای موفق است که گذشته به آن متصل باشد. ما نیز باید پل ارتباط گذشته و آینده را برقرار کنیم، در غیر این صورت به سوی تخریب پیش می‌رویم. حائری افزود: ایران معاصر باید نقطه‌ی شروع شناخت باشد. معماری مانند یک زبان است، غربی‌ها در معماری مدرن، حافظه‌ی جدید و تاریخ دارند و نافی سنت و گذشته نبوده‌اند.

     

+   پویا ریاضی خواه ; ٩:٠٤ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢۳ تیر ۱۳٩٠

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir