(انتشارات اول و آخر ( چاپ و فروش کتاب معماری

میدان انقلاب- کوچه جنتی(مترو)- بن بست فرسار-پلاک 3 -واحد 1 -66127266-66127083

روش های تحقیق در معماری

روشهای تحقیق در معماری
در این اثر مباحث پایه و راهبردهای تحقیق در قالب دو بخش عرضه میشود .در بخش اخـیر از مثال های متنوع پژوهشهای مربوط به معمــاری و مطالعـات محیطـی )معمـاری منظــر، مرمــت، فناوری ساختمان و طراحی شهری (اســتفاده شـده اســت .در فصـل اول ضـرورت پـرداختن بــه روش تحقیــق در معمــاری از نگــاه نویســندگان کتــاب تشــریح میشــود و بــا تعریــف واژه هــای روششــناختی راهبردهــا و تــدابیر تحقیــق ادامــه ﻣﯽﯾﺎﺑــﺪ .در ایــن تعریــف، راهبردهــا و تدابیــر زیرمجموعه های اصلی سامانه ی جست وجو معرفی شدهاند .یکـی از نکــات کلیـدی فصـل دوم که موضوع آن بررسی ســامانه های جســتوجو و اسـتانداردهای کیفیــت تحقیـق بـوده، تعریـف مفهومی پژوهش است . در ایــن تعــاریف مــدل های مختلـف سـامانه های جسـتوجو معرفـی و گروه پارادایم سه بخــش مــورد نظـر مولفـان کتــاب تبییـن شـده اســت . مـرور ســابقهی موضــوع تحقیق که محتوای فصل سوم را تشکیل می دهد؛ بحث جامعی در خصوص چگونگـی انتخـاب، منـابع انتخــاب و نحـوه ی دقیـق کــردن موضـوع تحقیـق اسـت .یکـی از نکــات کلیـدی ایـن بحـث تبارشناسی موضوع تحقیق و دقت در هدایت تحقیق به چـارچوبی روشن و نگـارش آن در یک دستگاه فکری تعریف شده است .ﻧﮑﺘﻪ ی دیگــر بحـث، کتاب شناسـی موضـوع و کتاب ﺷﻨﺎﺳــﯽ تشریحی، تفاوت آن ها و چگونگی استفاده از کتابشناسی و منابع در متن گـزارش پــژوهش و رسالهی تحقیقی است . موضوع فصل چهارم، بررسی رابطهی نظریه های معماری و روشهای تحقیق است . فصل پنجم به پیوند تحقیق و طراحی مربوط میشود . مهمترین بحث این فصـل، اشاره به این نکته است که طراحی و فرایند شکلگیری خودآگاه یا ناخودآگاه آن نوعی تحقیـق محسوب میشود .بخش دوم متضمن این مباحث است :'تحقیق تفسیری ـ تاریخی'، 'تحقیــق کیفـــی'، 'تحقیـــق همبســـتگی'، 'تحقیـــق تجربـــی و شـــبه ﺗﺠﺮﺑﯽ'، 'تحقیـــق شبیه ســـازی و مدلسازی'، 'استدﻻل منطق 'و ' پژوهش موردی و راهبردهای ترکیبی'.

روش تحقیق در معماری و طراحی1

در چند دهه اخیر معماران و طراحان متوجه شدهاند که بایستی تا حــد ممکــن نســبت بــه مردمی که قرار است برای آنها طراحی شود، شناخت داشته باشند .این امر نیاز بـه تحقیــق در حوزه معماری را ضروری میﻧﻤﺎﻳﺪ.
تحقیق راهی با ارزش است تا معمـار بتوانـد مســائل خـود را بـه ســؤال تبـدیل کـرده و بـا یافتن جواب، طرحها و کار ﺣﺮﻓﻪای خود را مستند نماید.
ﻳﻚ حرکت پایدار بیــن حقیقـت و هــنر توصــیفکننده کـار طـراح اســت و در ایـن میـان طــراح ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ چگونگی احتیاجات و خواسته های مردم را بداند و برای دانستن آن احتیاج به تحقیــق و بررســی میﺑﺎﺷــﺪ .تحقیــق در حقیقــت بــه معــنی جســتجوکردن یــا بــه جســتجو پــرداختن و در اصطﻼح، کشف حقیقت میﺑﺎﺷﺪ.
کارهای تحقیقاتی بایستی با توجه به اهداف آن صورت پذیرد و شروع یک تقحیق ﺑﺴﺘﮕﻲ به میزان آمادگی اولیه محقق دارد.
در این میان پاسخ به سؤالهایی همچون اهمیت تحقیق ، منفعت گروهی و یا اجتماعی تحقیق و میزان ارتباط آن بامردم از نکات مهم برای شروع یک تحقیق مناسب میﺑﺎﺷﺪ.
برای شناخت تحقیق در معماری، دانستن موارد زیر حائز اهمیت است.
نظام اطﻼعاتی معماری
ارزیابی تحقیقات انجام شده
سؤال ﻣﻨﺎﺳﺐ
روش های تحقیق
ارزش ارزیابی
در نگارش این کتاب سعی شده است تا پایان پاسخی مناسب بـه مــوارد ذکــر شــده داده
در این فصل نویسنده به دو مرحله از مراحل تحقیق پرداخته، که عبارتند از:
الف( کشف و انتخاب عنوان[1]
در این مرحله هدف ، انتخاب یک عنوان برای تحقیق است و بطور کلی میتوان موارد زیر را در انتخاب موضوع تحقیقاتی مهم دانست:
عنون تحقیق بایستی در ارتباط با رشته تخصصی محقق باشد.
عنوان تحقیق نباید از کارهای انجام شده باشد.
انتخاب عنوان باید با هدف پروژه همخوانی داشته باشد.
از لحاظ تحقیقاتی در اولویت باشد و یا مشکلی را بخواهدحل نماید.

عنوان پروژه باید خﻼصه بوده و در قالب هشتاد حرف بیشتر ﻧﺒﺎﺷﺪ.
در ادامه بحث، نویسنده به ارتباط موضـوع بـا منـابع مـالی و اعتبــاری، بررســی محــدوده و مرور کردن عناوین مختلف تحقیق میپردازد.
ب( نوشتن طـرح پیشنهادی[2]
ﻳﻚ طرح پیشنهادی تحقیقاتی به عنوان مبنایی است تا محقق بتواند توان تحقیقاتی خــود را بصورت سؤالهای علمی درآورده و بر مبنای توانایی خود، روش پاسخ دادن را به صورت علمــی ارائه دهد .محقق برای نوشتن طرح پیشنهادی بایستی چهار چوب و قالب طرح پیشنهادی را ﺑــﺎ دقت ﻻزم مبذول دارد و طرح بایستی بر مبنای خواستههای مرکزی که قرار است طرح برای آنها ارسال شود، نوشته گردد.
فصل دوم : روشهای نمونه گیری و جمع آوری اطﻼعات
در ایــن فصــل مرحلــه ســوم تحقیــق یعــنی جمــعآوری اطﻼعــات توضــیح داده می شــود . اطﻼعــاتی کـه درایــن فصــل معرفــی می شــود، بــرای شــناخت طـراح از موقعیـت و خواســتههای کارفرمــا و اســتفادهکنندگان از پــروژه می ﺑﺎﺷــﺪ . ﺟﻤــﻊآوری اطﻼعــات دارای روشــهای مختلــف ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در این فصل، پنج روش از روشهای جمع آوری اطﻼعات بیان شده است.
از آنجا که در بیشتر مواقع تعداد مردمی که بایستی از آنها اطﻼعات جمـعآوری شـود زیاد ﻣﻲباشند، بایســتی درصـدی از مــردم بــرای ایــن کــار انتخــاب شــوند کــه بــه آنهــا نمونه تحقیــق ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ . قبل از آنکه به انواع روشهای جمعآوری اطﻼعات پرداخته شود، به اختصار بــه ﺗﺸــﺮﯾﺢ روشهای نمونهگیری درجامعه می پردازیم.
جامعه و نمونه آماری[3]


ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری
1. جـامعه آماری
جامعه آماری عبارتند از مجموعهای ازواحدها که حداقل دارای یک وجـه اشــتراک ﺑﺎﺷـﺪ .در این میان ذکر شده است که جمعیت جوامع به دو گونه تقسیم ﻣﻲگردد:
الف (جوامـع مشــابه یــا همگــن بــه جوامعـی گفتـه میشـود کــه همـه اعضـای آن دارای خصوصیات مشابه باشند.
ب( جوامع متفاوت یا غیر همگن بــه جوامعـی گفتــه میشـود کــه تنــوع خصوصــیاتی در آن وجود داشته ﺑﺎﺷﺪ.
ﻧﻤﻮﻧﻪگیری از جامعه آماری به عنوان یک ابزار تحقیقی مورداستفاده قرارمی گیرد و عبـارت است از انتخاب تعدادی مشخص از واحدهای جامعه با استفاده از یکی از روشــهای نمونـهگیری که واحد نمونه نامیده میشود.
در ادامــه بحــث نویســنده بــه انــواع نمونــهگیری اشــاره می کنــد و آن را بــه دو گــروه عمــده تقسیم ﻣﻲ کند که به اختصاربه آنها اشاره میشود. الف( ﻧﻤﻮﻧــﻪگیری احتمـالی کــه شــانس انتخـاب شــدن بـرای همـه اعضــای جامعــه تقریبـاً یکسان است و احتمال هر یک از اعضا بیش از صفر است.
ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری احتمالی دارای چهار روش به شرح زیر است:

ﻧﻤﻮﻧﻪگیری تصادفی ساده
ساده ترین روش نمونه گیری اسـت کــه باتهیـه لیســت از افـراد، کدبنــدی یــا شــماره گذاری لیست و انتخاب نمونهها به صورت دستی و انتخاب اعداد به صـورت تصـادفی، فـرد مــورد نظـر را انتخاب میﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.
ﻧﻤﻮﻧﻪگیری تصادفی سیستماتیک

این روش، همانند روش ﻧﻤﻮﻧﻪگیری تصادفی است .با این تفــاوت کــه عــدد فاصــله انتخــاب نمونه، از فرمول ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲآید که N برابر با تعداد افراد جامعه وdبرابرباعددفاصله وnبرابربا تعداد نمونه است.دراین روش تعیین نمونه باسرعت بیشتر، هزینه کمتر و احتمــال انتخــاب یکســان تــر انجام میشود.

ﻧﻤﻮﻧﻪگیری مطبق

در این روش نمونهگیری، افرادی که به نحوی با پروژه ارتباط دارند را به چند گــروه تقسـیم ﻣﻲکنند و از هر گروه نمونه هایی راانتخاب میﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.

ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری خوشهای
این نوع نمونهگیری به دو نوع، یک مرحلهای و چند مرحلـه ای تقسـیم می شـود .در روش ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری خوشهای، فرد در آخرین خوشه قرار میگیرد و انتخاب چند گروه از بین آنها بــه روش تصادفی ساده صورت ﻣﻲگیرد.
ب( ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری غیر احتمالی، در این نوع نمونهگیری همـه افــراد جامعـه، شــانس یکسـان برای انتخاب شدن را ندارند و ممکن اسـت افــرادی باشــند کـه احتمــال انتخـاب شدنشـان صـفر ﺑﺎﺷﺪ.
ﻧﻤﻮﻧﻪگیری غیر احتمالی دارای چهار روش به شرح زیر است:
 ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری اتفاقی، که نمونهها بطور اتفاقی انتخاب شده و بیشتر شبیه کار خبرنگاران است که درجامعه بطور اتفاقی نمونه را انتخاب ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.
 ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری سهمیه ای، مانند نمونهگیری اتفاقی است ولی برای هر گروه سهیمه انتخاب شده است.
 ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری هدفمند، حجم و نوع نمونه از گروههای مختلف و بر مبنای هدف تحقیق انتخاب میﺷﻮﻧﺪ.
 ﻧﻤﻮﻧﻪ گیری ترکیبی، این روش نمونهگیری، ترکیبی از روش های احتمالی و غیر احتمالی می باشد که در اصل به عنوان نمونهگیری غیر احتمالی است.
روش های جمـعآوری اطﻼعـات[4]
مردم دوســت دارنــد در طراحــی خانــه، پــارک، خیابـان و شــهر خودشــان نظــر بدهنـد، آنهـا دوست ندارند فقط یک نظارهگر و مصرف کننده باشند.[5]
برای اینکه جمعآوری اطﻼعات بتواند به خوبی انجام پذیرد، تــدابیری بایسـتی مـدنظر قـرار گیرد که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
طراح بایستی گروههای مهم تأثیر گذار در منطقه را شناسایی کند.
نتیجه جمعآوری اطﻼعات بایستی ایــن باشــد کــه موقعیــت کنونــی ونیازهـای آینــده پــروژه مشخص شود.
محدوده کار پژوهش بایستی به خوبی تشخیص داده شود.
هر تحقیقی در معرض انجــام اشــتباه میباشـد، چنانکــه هـر انــدازه گیری دارای یـک درجــه
خطای خاصی است، طراح نیز بایستی از منبع خطا آگاهی داشته باشــد تـا خـود را بــرای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن آماده نماید.

در بیــن افــراد و گروههــا افــراد خاصــی ماننــد معلــولین زنــدگی میکننــد کــه درجمــع آوری اطﻼعات نباید آنها را از قلم انداخت یا گمرنگ کرد.
الف( جمع آوری اطﻼعات ازطریق مشاهده[6]
روش مشاهده،روش مناسبی است تادادهای بــاارزش ازموقعیــت پــروژه کارفرماواســتفاده کنندگان ازپروژه فراهم گردد.
درروش مشـــاهده طـــراح فعالیتهــای اســتفاده کننــدگان، محیــط اطــراف پــروژه ومــوارد دیگررامشاهده میکند.
دراین روش میتوان ازوسـایل ﺛﺒــﺖ مشــاهدات ازجملـه، یادداشـت بـرداری، عکــس بــرداری وفیلمبرداری استفاده کرد.
درجمع آوری اطﻼعات از طریق مشاهده توجه ودرک صحیح بسیار مهم است.
ﯾﮏ محقق می بایستی درامرمشاهده مواردزیر را رعایت نماید. 01 ﻣﺤﻘﻖ بایدصداقت راپیشه نماید. 02 ﻣﺤﻘﻖ باید ازنفوذعقایدخودش خودداری کند. 03 ﻣﺤﻘﻖ بایدنقش مستقل داشته باشد. 04 یادداشت برداری مناسب درکارمشاهده ضروری است ودراین میان عواملی همچون تمایﻼت محقق، زیرکی وهوشیاری محقق،عوامل محیطی در مشاهده اطﻼعات وزمینه ﻗﺒﻠــﯽ ﻣﺤﻘــﻖ نســبت بــه موضــوع واهــداف تحقیــق بســیارنقش موثــری رادرجمــع آوری اطﻼعات ازطریق مشاهده ایفاء میکند.


ب (جمع آوری اطﻼعات ازطریق مصاحبه[7]
مصاحبه، فن باارزشی است که درتحقیق خصوصا درمسائل معماری وطراحی مفیداست.باروش مصــاحبه میتــوان اطﻼعــات زیــادی درخصــوص تجــارب موضــوعی افــراد مثــل نظریــات، نگرانیهــا، احساسات وارزشهای موردتوجه استفاده کنندگان ازپروژه را فراهم کرد.
درایـــن روش طـــراح باتشـــریک مســـاعی وتوافـــق بااســـتفاده کننـــدگان میتوانداعتمادآنهارابـــه خودبیشترنماید.
هدف ازمصاحبه پرسیدن سوالهائی است که مردم راتهییج کند تــا اطﻼعـات مفیـد دراختیــارطراح بگذارد.سوالها هم بایستی برای پروژه مهم باشند وهم افراد شرکت کننده آن را مفید بدانند.
مناسبترین شیوه برای مصاحبه، مصاحبه غیر رسمی، بصورت محاوره و گفتگو است.
از عوامل مؤثر بر اعتبار مصاحبه ﻣﻲتوان به موارد زیر اشاره کرد: 01 .داشتن زبان مشترک بین مصاحبه کننده و مصاحبه شونده 02 .آرام و مناسب بودن محیط مصاحبه 03 . انعطافپذیری مصاحبه شونده 04 عدم ارائه خط مش به پاسخهای مصاحبه شونده. در ادامه بحث نویسنده نمونهای از یک مصاحبه با مــردم را بـرای وضــوح مطالــب خـود بیــان کرده است.
در زمــانی کــه تعــداد افــراد زیــاد باشــند نمیتــوان اطﻼعــات مناســب را از روش مصــاحبه و جلســات بررســی و گردهمــایی گروهــی بدســت آورد .در ایــن زمــان روش پرسشــنامه مناســب ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ .هر چند که پرسشنامه بسیار استفاده میشود ولی میزان اعتماد به آن بسیار کمتــر از روش مصاحبه است.
موفقیت یک پرسشنامه به سؤال هایی که در آن به کار مــی رود، بسـتگی دارد و ﺑﺎﻳﺴــﺘﻲ در ابتدا مردم را نسبت به پروژه عﻼقمند کرد تا به پرسشنامه بهتر پاسخ دهند.
سؤالهای پرسشنامه بایستی طوری باشد که بتوان به اطﻼعات بدست آمده ازآن، تکیـه کرد و نتیجه پرسشنامه نشاندهنده همکاری مردم باشد.
مطــالبی همچــون، ترتیــب ســؤالها، راحــتی پاســخگوئی، رابطــه منطقــی بیــن ســؤال ها، جلوگیری از بکارگیری اصطﻼحات نامأنوس و هماهنگ بودن سؤال ها بـا خصوصـیات ﭘﺎﺳـﺦدهنده ﻣﻲتواند در تنظیم یک پرسشنامه مؤثر باشد.
سؤال ها در پرسشنامه میتوان به دو صورت باز یا بسته باشد.
در سؤال باز بـه پاسـخگو اجــازه داده میشـود کــه عقایــد خــود را بنویســد ودرصـورتی کـه ســؤال بســته شــامل تعــدادی ســؤال اســت کــه پاســخگو فقــط نظــر خــود را بــا عﻼمــت زدن در ﭘﺎﺳﺦﻧﺎﻣﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﻛﻨﺪ.
د ( ﺟﻤﻊ آوری اطﻼعات از طریق سیستم های اطﻼعرسانی[9]
در بسیاری موارد، ﻻزم است از اطﻼعــاتی کـه بــه نحـوی وجــود دارنــد اســتفاده کـرد، ایــن اطﻼعات رامیتوان از طریــق کتــاب )ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧـﻪ( ، پروندهها و اسـناد و مــدارک سـازمان ها و ادارات، ﺷﺒﻜﻪ های اطﻼع رسانی رایانــهای )اینترنـت ( و پروژههــای مشــابه کــار شــده قبلـی و ...ﺑﺪﺳــﺖ آورد.

فصل سوم :اطﻼعات و عوامل انسانی
تدابیر تحقیقاتی که در این فصل آورده شده است بـه منظــور ارائــه روش صــحیح و ﻋﻠﻤــﻲ طراحی سوال و جمعآوری اطﻼعات از مردم و شناخت نیازهای آنها ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
ﻣﺤﻘﻖ با روشهای مصاحبه، مشاهده و یا پرسشنامه به دنبال این است که بدانــد مــردم ﭼﻪ نیازهایی دارند و محیط مطلوب برای آنها چیست و چه تغییراتــی بایسـتی در محیـط زندگــی آنها صورت گیرد.
بسیاری از طراحـان معتقدنــد کـه کارفرمــا واســتفادهکنندگان از پــروژه، بهــترین منبــع بــرای ﺟﻤﻊ آوری اطﻼعات می باشند و بهترین دادهها برای طراحی پروژه، اطﻼعات بدست آمـده از آنهـا ﻣﻲباشد و همکاری آنها، موفقیت پروژه را تضمین ﻣﻲﻛﻨﺪ.
ﻗﺎﺑﻞ ذکراست که طراحی سؤال بــر مبنــای اهـداف و خصوصــیات موضــوع، سـازماندهی و ﻣﺮﺗــﺐ ﻣﻲشــود. ســؤال های اول جهــت جمــع آوری اطﻼعــات از اهــداف کارفرمــا میباشــد و سؤالهای بعد برای رسیدن بــه برنامــهریزی فضــایی، طراحـی ســطوح، آرایـش فضـاها وطراحـی ﺳــﺎﻳﺖ )مکــان ( ﻣﻲﺑﺎﺷــﺪ. همچنیــن تــدابیر ﻻزم بــرای رســیدن بــه اهــداف پــروژه، جلوگــیری از ﺑﺤﺚ های جــدلبرانگیز و بررســی مسـائل اجتمـاعی، فرهنگــی کـه ازمشـکل ترین و پیچیدهﺗﺮﻳــﻦ قسمت تحقیق میﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ در نحوة ارائه سؤالها مدنظر قرار گیرد.
طراحی سؤال ها در جمعآوری اطﻼعات عوامل انسانی[1]
از اساســی ترین مراحــل تحقیــق، جمــع آوری اطﻼعــات از عوامــل انســانی میﺑﺎﺷــﺪ ﻛــﻪ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﺎ تعیین سؤال صورت پذیرد.
اگر در طراحی سؤال از لحــاظ جمله بنــدی، تعــداد و ترتیــب ســؤالها دقــت نشــود، احتمـال اینکه نتایج تحقیق بامشکل روبرو شود بسیار اســت .نکـات زیـر را در خصــوص طراحــی ســؤال ها ﻣﻲتوان بیان کرد. 01 از لغات و جمﻼتی استفاده کرد که بتواند به صراحتی هدف سؤال را مشخص ﻛﻨﺪ. 02 از لغات ساده و قابل فهم استفاده شود. 03 سؤاﻻت بایستی به زبان پاسخگو نوشته شود. سؤال ها در جمع آوری اطﻼعات عوامل انسانی به دو گونه ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ:
سوالهای اولیه وسوالهای تکمیلی
سؤالهای اولیه درجمع آوری اطﻼعات از عوامل انسانی
در طراحی سؤالهای اولیه، این نکات را بایستی مد نظر قرار داد:
سؤالها همیشه بایستی راهنمای طراح باشد. 02 سؤالها باید مناسب باشد. 03 سؤالها باید محقق را از مسیر اصلی منحرف نکند و برای جلوگیری از این امر، هر سؤال بر مبنای هدفی پرسیده شود. 04 هر سؤال بایستی مربوط به یکی ازمشخصات مورد نظر کارفرما و یا استفادهکنندگان از پروژه ﺑﺎﺷﺪ.
دو سؤال اولیه به عنــوان سـؤال های مبنــا، در جمـعآوری اطﻼعــات عوامــل انسـانی یعنــی اهداف و علل انتخاب پروژه، مبنای کــل تحقیــق محســوب میگــردد .بایـد توجــه داشــت کـه این سؤالهای جزء کمی از اطﻼعات نیست بلکه کل تحقیق بر مبنای این دو سؤال ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.

و به صورت کلی سؤال های بعدی میتواند برمبنای مشخصات زیر طراحی شود. 01 مشخصات سازمان و تشکیﻼت پروژه 02 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪها و خدمات 03 ساختار تشکیﻼت 04 تغییرات و توسعه 05 مشخصات و خصوصیات استفادهکنندگان 06 فرآیند گردش کار
سؤال های تکمیلی در جمعآوری اطﻼعات عوامل انسانی[2]
در بیشــتر مواقــع محقــق بــا جمــعآوری اطﻼعــات در مرحلــه ی اول نمی توانــد بــه طراحــی ﻣﻨﺎﺳﺐ برسد در این مواقع ﻻزم اسـت محقـق از ســؤالهای تکمیلــی در جمــع آوری اطﻼعــات از عوامل انسانی نیز استفاده نماید. برای وضوح دیدگاه نویسـنده از سـؤالهای تکمیلــی، می تــوان چنین بیان کرد که در سؤال های مربوط به اهداف پروژه که از سؤالهای مبنا و اولیــه ﻣﻲﺑﺎﺷــﻨﺪ؛ مشخصات پروژه، نیازهای پروژه و نگـاه کارفرمــا بــه آینــده پــروژه مطــرح ﻣﻲﺑﺎﺷـﺪ .درصــورتی کـه درسؤالهای تکمیلی، به اتفاقاتی کـه بااجرای پــروژه ممکــن اسـت صـورت گـیرد بـر می گــردد و ســؤال هائی همچــون، مشــکﻼت اجــرای پــروژه، ضــررهای حقوقــی و حقیقــی پــروژه و چگونگــی راه ﺣﻞ های برطرف کردن آن و قابلیتهای جدید برای پروژه در آینده مد نظر قرار می گیرد.
فصل چهارم :ارزیابی و تجزیه و تحلیـل ﻳﺎﻓﺘﻪهـا
بهــترین طراحــی از ترکیــب، ســنت، نــوآوری، فکــر سیســتمی، اســتدﻻل، خلــق وخوهــای اخﻼقی و منطقی است .ارزیابی برای هدایت کردن تحقیق در این راستا است.[3]
مواردی که دراین فصــل آورده شــده اســت ارائــه دهنـده ی روشهـای ارزیــابی درتحقیقــات معماری است .این مرحله برای این است که مطمئن باشیم نتـایج تحقیـق مــا درســت، دقیـق و قابل استفاده است.
ارزیابی یافته های تحقیق به دو گونه میﺑﺎﺷﺪ.
الف. ارزیابی مقدماتی
ارزیابی مقدماتی از این نقطه شروع میشود که مراحل قبل بــه چــه صــورت انجــام ﮔﺮﻓﺘـﻪ است .ارزیابی مقدماتی بدنبال این اســت کـه مشــخص کنـد آیــا در مراحــل قبـل اهـداف تحقیــق بدست آمده یا نه .برای این کار سؤال ابتدائی زیر در نظر گرفته ﻣﻲشود.
آیا اطﻼعات بدست آمده در خصوص پروژه و خصوصیات استفادهکنندگان برای طراحی قابل
قبول است؟
جواب به این سؤال بر مبنای اطمینان ازکار مشخص میشود.
ارزیـابی کـه در ایــن مرحلـه توضـیح داده میشـود، بـر مبنــای محاسـبات )Seorgel 1980 ( ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ . مهمترین نکتهای که بایستی مد نظر داشت این است که ارزیابی تحقیق قبل از پایان تحقیق و جزئی از تحقیق ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
در مرحله ارزیــابی مقــدماتی گـام اول "بررسـی عنــوان تحقیـق "و گـام دوم، "ﺷﻨﺎﺳـﺎﺋﻲ اهداف تحقیق " ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
ب( ارزیابی نهایی
در این مرحله، نتیجه هایی که از یافتـههای تحقیــق بدسـت آمـده بایسـتی بــرای طراحــی آماده شوند برای رسیدن به این اهداف، مراحل زیر را بایستی انجام داد.
گـام اول : ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺟﺰء ﺑﻪ ﺟﺰء ﻳﺎﻓﺘﻪها
در این مرحله بایستی یافتهها منظم گردند و بــر مبنـای نــوع، زمــان و مکــان و مــوارد دیگــر طبقه بندی شوند، همچنین از علم آمار در طبقهبندی آنها باید استفاده کرد.
گـام دوم : ویرایش یافتهها
این گام به کشف و حذف اشتباهات می پردازد و با امتحان کردن دقیقﺗـﺮ ﻳﺎﻓﺘــﻪ ها، مـیزان اطمینان آن را افزایش می دهد .
گـام سوم :تعیین ضوابط ارزیابی
محقق،یافتهها را از لحاظ دقت، کامل بـودن، پایــداری، جـدال و تنــاقض مــورد بررسـی قــرار ﻣﻲ دهد و آنها را درجه بندی میﻛﻨﺪ.
گـام چهارم :بکار بستن ضوابط ارزیابی
در این مرحله یافته ها بر مبنای هر ضابطه ای بر چسب خاص خود را میگیرنـد .محاسـبات ﻛﻤﻲ و کیفی در این کار مؤثر است و رایانه وسیلهی مناسب برای این امر است.
گـام ﭘﻨﺠﻢ :فراهم شدن نتایج
در این مرحله از تحقیق نتایج حاصل از اطﻼعات مورد تأئیــد، منظـم میگــردد.دراینجاهــدف سازمان دادن نتایج تحقیق، بطوری که یافتهها روشن و مفید برای طراحی باشند ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
گـام ﺷﺸﻢ :ارائه
ﻗﺒﻞ از طراحی میبایست نتایج حاصـل از تحقیــق بـه کارفرمـا ارائـه گــردد .شـکل انتخـاب شده برای ارائه نتایج تحقیق بستگی به مرکزی دارد که کـار بــرای آن صـورت میگــیرد و شـامل عنوان تحقیق، اهداف تحقیق، یافتههای تحقیق، ضوابط تحقیق، نتایج و مشکﻼت و پیشــنهادات ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
تجزیه و تحلیل فعالیت ها[4]
اولیــن مرحلـه تجزیــه و تحلیــل فعالیت هــا، تشــخیص ایــن اســت کــه بــه چــه فعالیتهایــی بایستی بیشتر توجه شود و مرحله دوم این است کـه تشــخیص داده شــود کـدام فعالیــت مهــم است و در مرحله آخر در تجزیه و تحلیل فعالیت، تشخیص این موضوع است که چگونه فعالیتها با حرکت استفاده کنندگان و نوع فضا تغییر میﻛﻨﻨﺪ.
هدف اصلی تجزیه و تحلیل فعالیت ، ترسیم یک ماتریس ارتباطی است که نشــاندهنده ی ارتباط افراد و گروهها با فضاها در خصوص فعالیت مربوطه می ﺑﺎﺷﺪ.
ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ :طراحی و تدوین حاصل تحقیق
طراحی[5]
خصوصیات کار در این فصل تغییر پیدا میﻛﻨﺪ .در فصول قبل جمع آوری اطﻼعات و کار بــا آن مورد بحث قرار گرفت .اما در این فصل نویسنده به طراحـی بــا اسـتفاده از اطﻼعـات و یافتــه های بدست آمده میپردازد و از طرف دیگر با توجه به اینکه تکنولوژی هرروزه درحال تغیــیر میباشــد، یک طراح خوب میبایست شناخت ﻻزم از تکنولوژی های جدید داشته باشد تـا بتوانــد بـر منبــای تکنولوژی روز طراحی نماید.
نویسنده معتقد است کــه فاصـله ای بیــن جمــعآوری اطﻼعـات و طراحــی وجـود نـدارد و در زمانی که طراح بدنبال یافتن اطﻼعات می باشد بطور یقین در ذهــن خـود طرحهــایی را نـیز مــرور ﻣﻲﻛﻨﺪ.
طراح برای انجام طراحی باید موارد زیر را با دقت انجام دهد. 01 مرور ﻳﺎﻓﺘﻪهای تحقیق ارزیابی شده 02 ﺛﺒﺖ نتایح تحقیق 03 مقایسه نتایج با اهداف تحقیق 04 بررسی پروژههای مشابه طراحی شده. 05 تنظیم توصیههای طراح 06 شروع طراحی 07 بررسی طرحهای پیشنهادی و بهبود آن. 08 طرح های تکمیلی ﺑﺎ توجه به اهمیت مرحله ششم به اختصار به تشریح آن میپردازیم.
شروع طراحی
ﺑﺎ دنبال کردن گامهای قبلی، هدف طراح مشخص شده است .طراح، هر فضا، تأسیسات و امکاناتی را بـر مبنــای هــدفی درنظرمیگــیرد ودرنتیجـه برمبنــای توانایی خودطراحــی را شــروع ﻣﻲکند در این زمان موارد زیر بایستی مشخص شود.
فضاها
فضاهایی که در طرح اولیه مد نظر گرفته میشود به عنــوان فرضــیه محســوب می شـود و ممکن است بعضی از فضاها در طرح نهایی حذف و یا بعضی از فضاها به آن اضافه گردد.
دسترسی
طراح با بررسی پیشنهادات مختلف برای دسترسی بـه فضــاها وتجزیــه و تحلیـل داده هـا، دسترسی مناسب برای هر فضا را تعیین میﻛﻨﺪ.
راحتی، آسایش و امنیت طرح
بسیاری از مقوﻻت، به راحتی افراد استفادهکننده بر می گردد .در این رابطــه خواسـتهها و نیازهای افراد که مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته، بایستی در طراحی مورد استفاده قرار گیرد.
عوامل محیطی
در طراحی برای مقابله با عوامل محیطـی مثـل رطوبـت، درجــه حــرارت، بـاد، ســرو صــدا و تغییرات آب و هوایی، تدابیر ﻻزم را باید مد نظر قرار داد .بایستی تمام موارد مورد بررســی شــده درطرح مورد استفاده قرار گیرد.
ﻓﻀﺎسازی
اطﻼعات مربوط به خصوصیات استفادهکنندگان وخواسته و نیازهای آنان در این ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎﻳﺪ
مد نظر قرار گیرد.
سطوح
چگونگــی طراحــی ســطوح، پیشــنهادات اســتفادهکنندگان نســبت بــه ســطوح، مقیــاس انسانی طرح و چگونگی جذاب و دلپذیر کردن آن در این مرحله در طـرح پیشــنهادات مــدنظر قـرار ﻣﻲگیرد.
نمایش اطﻼعات
پیشنهادات برای نمایش اطﻼعات بایستی طوری باشد که افراد استفادهکننده را در زمــان معمولی و یا زمان اضطرار بخوبی هدایت نماید.
طرح ﻓﻀﺎﻳﻲ
تمام مورادی که تا کنون جمعآوری شـده بــرای رســیدن بـه طــرح فضــایی مناسـب اســت . ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺗﻮﺟﻪ داشت که در طرح فضایی، مسائلی از جمله طراحی سایت، طراحی سازه و نوع ابزار مورد استفاده، روشهای ساخت، زمان بندی و تحلیل هزینه نیز مورد بررسی قرار می گیرد.
طراحی مکان )ﺳﺎﻳﺖ(
اطﻼعــات بدســت آمــده از خواســتههای همســایگان، زیبائی هــای محیــط و عبــور و مــرور مناسب در خارج ساختمان و خصوصیات زمین اطراف پروژه و امکانات محــدودة مــورد نظــر در این مرحله مد نظر طراح قرار میگیرد.
ارزیابی طراحی[6]
در این بخش به ارزیابی طرحهای ارائه شده، پرداخته می شود .ارزیابی طراحی از ارزیابی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی فضائی تا ارزیابی مکان را در بــر میگــیرد .طـراح و یــا گــروه ارزیـابی کننــده بــر منبـای خواسته ها و نیازهای کارفرما و استفادهکنندگان طرح را مورد ارزیابی قرار ﻣﻲدهند.
مراحل ارزیابی طراح به صورت گام به گام انجام میگیرد.
گام اول :معلوم کردن نیازهای طرح
گام دوم :تعیین معیارهای ارزیابی طرح
گام سوم :اعمال معیارهای ارزیابی
در انتها نیز نویسنده به چگونگی انتشار طــرح و تنظیــم وتــدوین مطالــب بــر اســاس قواعــد نگارش و قالب ارائه شده میپردازد.

+   پویا ریاضی خواه ; ۱۱:٥٥ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱ شهریور ۱۳٩٠

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir